حاج ملا هادي السبزواري

130

شرح مثنوى

جز عبادت نيست : يعنى اعم از عبادت قلبى و جوارحى چه ليعبدون را مفسرون به معنى ليعرفون گرفته‌اند و معلوم است كه عمل مقصود اوّلى و غايت بالعرض است و وجوب توصّلى دارد و معرفت عيانى وجوب اصالى دارد و حق اليقين غايت اخيره است و الطرق الى الله بعدد انفاس الخلائق و الخلائق يفنون فى اسمائه اللطفية و القهرية و اسماؤه تفنى فى ذاته « أَلا إِلَى الله تَصِيرُ اَلأُمُورُ » 42 : 53 ( 1 ) و در قول مولوى : « گر چه مقصود از بشر علم و هدى است » اشارت به اين است . ( ( 2996 ) ) ساخت موسى قدس در باب صغير * تا فرود آرند سر قوم زحير ن 530 21 - ك 185 13 ساخت موسى : اشارتست به قول حق تعالى كه « وَاُدْخُلُوا اَلْبابَ سُجَّداً وَقُولُوا حِطَّةٌ نَغْفِرْ لَكُمْ خَطاياكُمْ وَسَنَزِيدُ اَلْمُحْسِنِينَ » 2 : 58 ( 2 ) يعنى داخل شويد باب را سجده كنندگان و بگوييد كه سجود ما پايين آوردن بار گناه است از دوش ما و محو كننده سيئات ماست اگر چنين كنيد مىآمرزيم از براى شما گناهان شما را و زياد مىكنيم اجر محسنين را . ( ( 2999 ) ) اهل دنيا سجدهء ايشان كنند * چونك سجدهء كبريا را دشمنند ن 531 7 - ك 185 14 سجدهء ايشان كنند : سجدهء تعظيمى نه تعبيدى بلكه بايد در تعظيم در نظر آرند نور ولايت را در ايشان و ظل اللَّهى را كه پادشاهان مظهر شاهى حق . اگر كافر ز بت آگاه گشتى كجا در دين خود گمراه گشتى ( ( 3000 ) ) ساخت سرگين دانكى محرابشان * نام آن محراب مير و پهلوان ن 531 8 - ك 185 15 ساخت سر : يعنى رأس يا رئيس كه اين ديوار كيست محرابشان پس كاف حرف تصغير است . ( ( 3001 ) ) لايق اين حضرت پاكى نييد * نيشكر نى ليك در صورت نييد ن 531 9 - ك 185 15 نييد : كلمهء نفى و به خطاب و غيبت هر دو جايز است . نيشكر نى ليك در صورت نييد : تجنيس القافيه به تجنيس تركيب متشابه و در بعض نسخ نيشكر پاكان شما خاكى نييد .

--> ( 1 ) قرآن كريم سورهء شورى آيهء 53 . . ( 2 ) قرآن كريم سورهء بقره آيهء 58 . .